Alger

Utskriftsvennlig versjon

Kartlegg påverknad på økosystemet i Hardangerfjorden

Forskingsprosjektet EPIGRAPH skal dokumentera og kartleggja menneskeleg påverknad på økosystemet i Hardangerfjorden. Dei første resultata frå prosjektet viser få endringar hos tang- og tarebestandane sidan 1950-talet, men i delar av fjorden er det uvanleg mykje påvekstalgar. Mengda av oppdrettsfisk har auka så mykje at det øydelegg effekten av oppdrettarane sin innsats for å avlusa oppdrettsfisken.

Forskingsprosjektet EPIGRAPH er starta som ei oppfølging av Fiskeri- og kystdepartementet sine føringar. Prosjektet skal gje forvaltinga auka kunnskap om korleis økosystema i Hardanger- og Porsangerfjorden fungerer. For Hardangerfjorden er det oppretta ni delprosjekt:

  • Kva innverknad endringar i temperatur, saltinnhald og straum har på økosystemet.
  • Næringsstoff, planktonalgar og botndyr.
  • Makroalgane i tidevassona.
  • Kartlegging av verdfulle og sårbare naturområde.
  • Dyreplanktonsamfunnet.
  • Brislingen, bestandssituasjon, vekst, rekruttering og bestandsstruktur.
  • Kysttorsk og andre viktige fiskeslag.
  • Miljøeffektar av havbruk, herunder lakselus og rømt laks.
  • Formidling av problemstillingar og resultat for ålmenta.

Algevegetasjonen i Hardangerfjorden før og no

Ei undersøking av algevegetasjonen gjennomført i Hardangerfjorden i 1950-åra er eit viktig referansegrunnlag for EPIGRAPH. Hovudinntrykket frå 2008 er at algevegetasjonen er lite endra på dei undersøkte stasjonane. Sukkertare vart funne heilt inn til Eidfjord, men er vanlegast i den ytre delen av fjorden, slik han var på 1950-talet. Men ei ny art har kome til fjorden sidan sist, den introduserte raudalga japansk sjølyng, som vart funne på mest alle stasjonane, heilt inn i fjordarmane.

Dei fysiske tilhøva påverkar heile økosystemet

To målebøyar i fjorden sender data til Havforskingsinstituttet kvart 10. minutt. Desse observasjonane er tilgjengelege på http://data.nodc.no/observasjonsboye. Målingane viser i periodar uventa kraftig straum i hovudbassenget. Det er store variasjonar i tid og rom, lange periodar med lite straum, men også episodar med kraftige pulsar med store vassmengder som strøymer innover eller utover fjorden. Dette er bra for vassutskiftinga, men medfører samstundes raskare og meir omfattande spreiing av luselarvar.

Dei ville lakse- og sjøaurebestandane

Dei seinare åra er det gjennomført fleire undersøkingar som viser at infeksjonspresset frå lakselus er så høgt at store delar av årsklassane av laks og aure får så store skadar at dei ikkje overlever. I 2008 var situasjonen endå verre enn i 2007 både for laks og aure. Garnfisket etter aure gjennomført våren 2008 viste låg infeksjon i Granvin, som ligg langt inne i fjorden, medan lusepåslaga i midtre og ytre delar av fjorden var så høge at storparten av årsklassen vil få så store skadar at dei døyr utover sommaren.

Kontaktpersonar

Prosjektleiar EPIGRAPH
Arne Bjørge
Tlf. 22 95 87 51

Prosjektleiar Porsanger
Kjell Tormod Nilssen
Tlf. 77 60 97 24
Mob. 900 92 829

Prosjektleiar Hardanger
Øystein Skaala
Tlf. 53 47 35 23
Mob. 476 27 878

Kommunikasjonsansvarleg
Beate Hoddevik Sunnset
Tlf. 55 23 85 16
Mob. 908 21 630

Observasjonsdata

Observasjonane frå dei to målebøyene som står i Hardangerfjorden er tilgjenelige på Havforskingsinstituttet sine nett-sider.

Arbeidshypotese

EPIGRAPH har som arbeidshypotese at økosystemet i Hardangerfjorden er regulert av oseanografiske forhold (til dømes auka mengder næringssalter), eit ”bottom-up” regulert system. I åtte delprosjekt skal oseanografi, tarevegetasjon, sårbare habitat, dyreplankton, brisling, rovfisk og sjøpattedyr, genetikk hos brisling og samspelet mellom vill og rømd laks studerast.

Resultat

Nokre av resultata frå arbeidet i Hardangerfjorden vart omtala i Havforskningstema nr. 1/09 (pdf).

PDF av teksten

Teksten på denne sida vart trykt i Havforskningsnytt nr. 10/08 (pdf).