Hopp til hovedteksten
Havnål. Foto: Jan de Lange
Utskriftsvennlig versjon

Havnål

Stor havnål er ein beinfisk i nålefiskfamilien. Arten førekjem på grunt vatn frå Nord-Noreg til Azorane og er den største nålefisken i våre farvatn.

Stor havnål er i familie med havhesten. Fram til slutten av 1990-talet vart stor havnål rekna som ein kuriøs feriegjest i våre farvatn - sjeldan observert nord for Trondheim. Fra 2004 til om lag 2007 blei utbreiinga enorm - både i areal og mengde. Frå sør i Nordsjøen har havnåla sett kursen nordover og erobra både Norskehavet og Barentshavet. I dei siste åra har utbreiinga vore meir normal, og i andre områder som i Norskehavet forsvann stor havnål nærmast som dugg for sola.

Nålefiskane lever vanlegvis i skjul blant tang og tare. Stor havnål har derimot funne det for godt også å leva ute på det åpne havet. Den store havnåla er lang og tynn med glatt overflate. Beinringane rundt han er delvis dekt med tjukk hud, noko som gjer at kroppen får eit ovalt snitt. Som andre havnåler har ho ikkje andre finnar i vaksen tilstand enn ryggfinnen; larvar har i tillegg nokre tynne og membranaktige brystfinnar. Dei sym dårleg, men kan symja både fram- og bakover.

Kroppen er gulaktig til brun med lyse tverrstriper på sida. Eksemplar med grå flekkar førekjem òg. Hoa kan bli over 60 cm. Hannane er litt mindre, dei når ei maksimallengd på 40 cm.

Den store havnåla er mest vanleg i strandsona frå 10 m djupn og oppover, men har vore observert ned til 100 m. Om vinteren går ho djupare enn om sommaren.
Paringa finn stad i juni-juli, og havnåla er monogam. Hannen og hoa parar seg vertikalt i vatnet medan dei klamrar seg til kvarandre i S-form. Hoa festar mellom 200 og 1000 egg til buken til maken, som så befruktar dei og ber på egga til dei klekkjer.

Stor havnål er ikkje spesielt næringsrik ,og knapt etandes for menneske, fisk eller fugl. Det hender at sjøfugl som beitar på havnål blir kvelt i forsøk på å eta den lange, tynne, harde fisken. Fugleungar i reiret er spesielt utsette, fordi den store havnåla er umogeleg å svelgja.Tørka havnål blir hard som ei tørr grein. Det er observert at sjøfugl brukar arten som reirmateriale, sjøl om havnåla i utgangspunktet var meint som føde.
 

Fakta om stor havnål

Latinsk namn: Entelurus aequoreus
Familie: Nålefisk                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Maks Storleik:  Over 60 cm (hoa), 40 cm (hannen)
Utbreiing: Frå Nord-Noreg til Azorane
Gytetidspunkt: Parar seg i juni-juli. Havnåla er monogam.                                                                                                                                                                                                                                                                                              Føde: Hovudsakleg små krepsdyr og fiskeyngel
Særtrekk: Står i vatnet som ein pinne og kan symja både framover og bakover

Kontaktpersoner

Leif Nøttestad
992 27 025