Hopp til hovedteksten
DSCN4269.JPG
Foto: Caroline Durif
Utskriftsvennlig versjon

Raudlista: Friskmelder 15 artar, kritisk for ål og pigghå

For ål og pigghå er tilstanden framleis kritisk, men sett under eitt har god forvalting og betre kunnskapsgrunnlag ført til ein slankare 2010-versjon av raudlista for marin fisk.

Av Marie Hauge

– Dette  viser  at utnytting av ressursane i havet er fullt mogeleg dersom det vert gjort fornuftig. Målretta forvaltning nyttar, seier Kjell Nedreaas. Han er forskar på Havforskingsinstituttet og medlem i ekspertgruppa som har stått for raudlistevurderinga av marin fisk.

Ute av raudlista

Fem kommersielle artar er ute av  raudlista: Brisling, øyepål, lange, havsil og kveite. Kjell Nedreaas forklarar at det skuldast betre forvaltning og at ein har skaffa til veges meir presis kunnskap om desse artane. Mellom anna finst det no gode oppdaterte tidsseriar for lange, som viser ei positiv bestandsutvikling sidan 2001.  

– Vi handterer risikoen betre når vi har godt datagrunnlag for arten. Derfor er det så viktig at vi har overvåkingsprogram som kan følgja utviklinga for fisk som er eller har vore i risikosona. Vi kan ikkje basere vurderingane på tilfeldig og mangelfull kunnskap , seier Kjell Nedreaas.

I tillegg til dei fem nemnde artane er også 10 ikkje-kommersielle artar ute av lista. 

Frå bestandsnivå til artsnivå

Den første raudlistevurderinga av marin fisk kom i 2006. I årets liste har ein gått vekk frå å raudliste enkelte bestandar, men vurderer arten under eitt i norske farvatn, inkludert Svalbard og Jan Mayen.

Kysttorsk nord for 62 grader var til dømes kategorisert som sterkt trua i 2006. Kysttorsken er ikkje med i den reviderte versjonen av di torsk som art ikkje er trua.  

Kritisk for ål og pigghå

17 marine fiskar står på årets raudliste, inkludert ål og arktisk niøye som lever store deler av livet i ferskvatn. Ål, pigghå og storskate er dei tre  artane på lista som er kritisk trua (CR). CR er den mest alvorlege kategorien som er i bruk på den norske raudlista for marin fisk.

For ålen antydar forskarane ein reduksjon i bestandsstorleiken på minst 50 prosent det siste tiåret. Yngelmengdene tyder på at nedgangen vil halda fram.

Internasjonale fangstatistikkar for pigghå har vist ein markant nedgang dei siste 50 åra. I Noreg gjekk fangstane ned med 83 prosent i frå 1980 til 2005. Det internasjonale rådet for havforskning (ICES) meiner fangstatistikken speglar bestandssituasjonen, og opprettheld kategorien CR for denne arten.

Godt eksempel og mindre godt eksempel

Åle-fisket  og fiske etter pigghå føregår i heile Nord-Atlanteren. I Noreg er det strenge reguleringar på dette fisket, og her meiner Nedreaas at Noreg går føre med eit godt eksempel. Han er ikkje like imponert over norsk forvaltinga av vanleg uer, som raudlista klassifiserer som sterk truga.

– I Noreg føregår det fritt fiske på vanleg uer sju månader i året. Betre forvalting  er naudsynt skal vi lukkast med å tryggja denne arten og få tilbake ei normal rekruttering, seier Kjell Nedreaas.

Raudlista

• Ei oversikt som viser plante- og dyreartar som er utryddingstruga, utsette for bestandsreduksjon eller naturleg sjeldne

• Vurderer også kva risiko dei ulike artane har for å døy ut

• Artane vert vurdert i ni kategoriar: Skalaen går frå utdøydd (EX) til  livskraftig (LC)

• Dei mellomliggjande kategoriane er: Utdøydd i vill tilstand (EW), regionalt utdøydd (RE), kritisk trua (CR), sterkt trua (EN), sårbar (VU), nær trua (NT), datamangel (DD)

• Lista vert revidert kvart fjerde–femte år. Artsdatabanken har det overordna ansvaret, medan ekspertgrupper frå ulike forskingsinstitusjonar står for risikovurderinga av artane 

Marine fisk i Raudlista 2010

• 268 saltvassartar er registrerte i norske farvatn. 170  av desse er eigna for raudlistevurdering

• 17 artar er med på raudlista 2010

• 16 artar er ute av lista. 15 av desse er oppgraderte til kategorien livskraftig frå andre, til dels meir risikoutsette kategoriar (VU, NT, DD) 

Les mer:

Mer om de ulike artene kan du lese på temasidene om fisk.

Kontaktpersoner

Kjell Nedreaas
995 38 549